Wat is een TOS?

‘Kinderen met TOS zijn slimme kinderen die moeite hebben met praten en vertellen, en het begrijpen van wat anderen zeggen.’

 ~Ellen Gerrits, TOS-congres mei 2017

 

TOS staat voor taalontwikkelingsstoornis.

Een TOS is een onzichtbare ontwikkelingsstoornis. In de hersenen van kinderen met een TOS wordt taal anders verwerkt, hierdoor wordt taal minder goed begrepen of komt het anders tot uiting. Dit wordt veroorzaakt doordat de signalen tussen de verschillende hersengebieden via andere wegen lopen (denk bijv. aan een omleiding bij wegwerkzaamheden). Kinderen met een TOS hebben vaak moeite met praten, en/of het begrijpen van wat er tegen hen gezegd wordt.

Bij een kind met TOS ontbreekt het vermogen om taal ‘als vanzelf’, spelenderwijs op te pikken, (ook als er wel voldoende taal in zijn of haar omgeving aanwezig is). Zij zijn nog meer dan andere kinderen aangewezen op de taal die wij hen als ouders/verzorgers, leerkrachten en andere begeleiders aanbieden. Een ontwikkelingsstoornis als een TOS zal nooit helemaal over gaan. Met de juiste begeleiding kan een TOS wel naar de achtergrond verdwijnen. Daarom is het belangrijk om taalontwikkelingsstoornissen goed te kunnen herkennen en te weten hoe je als docent of ouder/verzorger hiermee om kan gaan om het kind zo goed mogelijk te kunnen ondersteunen.

Hoeveel kinderen hebben een Taalontwikkelingsstoornis?

1 op de 20 kinderen heeft een taalontwikkelingsstoornis. Dit is ongeveer 7% van de totale bevolking en is meer dan het aantal kinderen met Autisme. Wanneer er een vermoeden is van TOS, is het belangrijk dat zo snel mogelijk de juiste hulp ingeschakeld wordt. De taalontwikkeling van een kind is namelijk het beste te stimuleren tijdens de ‘taalkritieke’ fase (tot 6 jaar).

Wat zijn kenmerken van een taalontwikkelingsstoornis?

Een taalontwikkelingsstoornis kan op verschillende manieren tot uiting komen, het ene kind heeft alleen moeite met tot woorden komen en andere kinderen kunnen ook moeite met het begrip hebben. Waar één kind van zich af bijt of om zich heen slaat, kan een ander heel teruggetrokken zijn. Het herkennen van signalen is daarom erg belangrijk om TOS of een vermoeden van TOS zo vroeg mogelijk op te sporen en te begeleiden.

Om tot signalering te komen, wordt er duidelijk onderscheid gemaakt tussen peuters, kleuters, maar ook oudere basisschoolkinderen en pubers.

Bij kinderen tot 6 jaar zijn dit de meest voorkomende kenmerken:

  • Kind gebruikt nog niet veel verschillende woorden, in vergelijking met leeftijdsgenootjes.
  • Kind maakt korte zinnen (2, 3 tot 5 woorden).
  • Kind vergeet woord in een zin  (‘Ik auto spelen’ i.p.v. Ik wil met de auto spelen).
  • Woorden worden (soms) anders uitgesproken (‘goesje’ is schoen, ‘broem’ is bloem, ‘gossie’is sorry).
  • Kind kan moeilijk op een woord komen of vindt het lastig zich te uiten.
  • Kind lijkt bij groepsactiviteiten zichzelf af te sluiten of nemen niet actief deel.
  • Kind gedraagt zich op school drukker of juist rustiger dan thuis. (het verschil tussen thuis en school is groot)

Bij kinderen tussen de 6 en 12 jaar zijn dit de meest voorkomende kenmerken:

  • Kind laat thuis meer zien dan op school.
  • Kind durft niet alles te vragen aan de docent.
  • Bij instructiemomenten (uitleg) is kind afgeleid of niet aanwezig.
  • In groepsactiviteiten durft kind niet te antwoorden, lijkt te zoeken naar woorden of geeft een antwoord met een relevant woord in een andere context.
  • Kind lijkt begrijpend lezen en taalgerelateerde vakken moeilijk te vinden terwijl vakken als rekenen, geschiedenis en/of aardrijkskunde makkelijker of zelfs goed gaan.
  • Concentratieproblemen en taken niet af kunnen maken.
  • Langer over schoolwerk of een toets doen.

Het is voor kinderen met een TOS lastig om te vertellen wat ze hebben meegemaakt op school, of hoe zij zich voelen. Het is een uitdaging een kind om te vertellen wat er in het hoofd speelt of wat er gebeurd is. Doordat kinderen met TOS vaak niet begrepen worden, kunnen ze boos worden of gefrustreerd raken. Dit wordt regelmatig gezien als probleemgedrag, het is voor veel mensen alleen moeilijk te beseffen dat het probleemgedrag bij TOS vaak veroorzaakt wordt doordat het kind zich niet begrepen voelt.

Herkent u uw kind of leerling meerdere van deze kenmerken? Neem dan gerust contact met ons op. Wij staan klaar voor uw vragen!

Hoe wordt een TOS vastgesteld?

Een taalontwikkelingsstoornis kan vastgesteld worden door onderzoeken. Deze onderzoeken worden bij een diagnostisch centrum van een audiologisch centrum of instelling gedaan.

Drie onderzoeken spelen (tot nu toe) een grote rol in de vaststelling van een TOS:

  • Psychologisch onderzoek
  • Logopedisch onderzoek
  • Audiologisch onderzoek

Wat hier vaak vergeten wordt is observatie. Observatie in dagelijks routine kan veel informatie geven die tijdens deze onderzoeken niet naar voren komen. Echter hebben veel zorgverzekeraars en zorginstellingen een vaststelling van het vermoeden of TOS diagnose nodig om tot begeleiding te komen.

Op dit moment breiden wij onze informatie uit. Ook kunt u veel informatie vinden op TOS in beeld.

Voor zowel ouders, verzorgers als professionals en docenten bieden wij volledige trainingen en workshops aan zoals:

  • TOS en Sociaal emotionele ontwikkeling
  • TOS in het gezin
  • TOS en opvoeding

Het is nu eenmaal een gegeven dat kinderen met een Taalontwikkelingsstoornis zich anders ontwikkelen dan kinderen zonder stoornis. Wij willen de ouders en professionals daarom zo goed mogelijk begeleiden en ondersteunen door de meest recente kennis, onze eigen ervaringen en leuke voorbeelden met jullie te delen.

Heeft u vragen over TOS, kinderen met TOS, hun ontwikkeling of wilt u meer informatie? Neem dan gerust contact met ons op.